Antoine Bodar

Dienen is ook duiden en verschaffen van beschutting.

header-05.jpg
 
Warning: array_shift() expects parameter 1 to be array, boolean given in /var/www/vhosts/antoinebodar.nl/httpdocs/wp-content/themes/antoine_bodar/single.php on line 14

Protocol

21 mei 2020 |  Antoine Bodar

Wat heeft de Kerk tot heden van de corona-crisis geleerd? Weinig of niets. Zij blijkt als gemeenschap van gelovigen vooral dienares te zijn van de eigen tijd in onderwerping aan de overheid. De angst van ziek worden gaat boven de genade van sacramenten, alsof het leven verliezen niet het leven winnen zou zijn.  Veiligheid bovenal. Of is het veeleer het virus van de angst dat blijft reageren en daarom tot in pietluttigheden toe alles zo wil regelen dat van bidden in de eredienst voorlopig nog niets terecht kan komen, te druk als men moet zijn met het gehoorzamen aan de opgelegde beperkingen.

Het bisschoppelijke protocol van 20 mei in Nederkand leert dat publieke vieringen met maximaal dertig medegelovigen vanaf 1 juni — op de eerste dag van de groene liturgie in de Tijd door het Jaar — wel mogen plaats vinden maar zonder Communiegang. Dat mag pas vanaf 14 juni. Waarom? Met wat meer vertrouwen in het gezonde verstand zou dat gerust al eerder kunnen, zoals de situatie hier in Rome zeker in de practijk leert. De dagelijkse Mis op Radio Vaticana, die op 20 mei is hervat, behoeft voor het ontvangen van de Communie wel een veilige aanpassing — de medegelovige neemt zelf de eigen hostie van de pateen — maar is voor het overige een gewone viering. Ik durf het te zeggen; want ik ben deze week aan de beurt voor de celebratie daar.

En dan nog een tweede punt wat betreft het uitgegeven protocol: de quantiteit van vaderlandse toelating tot de liturgie. Is het niet een eminent verschil, of de weinige uitverkorenen in een kathedraal als die van ‘s-Hertogenbosch bijeenkomen dan wel in een kerk als de Amsterdamse Krijtberg? Mij dunkt dat zulks zo is. En waarom daarmee geen rekening gehouden?

De stortvloed aan voorzorgsmaatregelen van bisschoppelijke zijde is geen Nederlands verschijnsel. Ook elders in Europa huldigen bisschoppen zich in de mantel van de angst en woekeren daarom de soms ongerijmde regels. De verplichting met handschoenen aan de geconsacreerde hostie uit te reiken hier in ItaliĆ« is zo’n absurditeit. Welke priester wil eerst in de liturgie pauze nemen om handschoenen aan te trekken om aldus geschoeid de medegelovigen uit te nodigen? Een enkeling misschien. Het blijft een wijsheid dat boven het volgen van regels het omgaan met regels geldt.

We verkeren nog in het tijdperk van het virus. Maar een andere tijd zal aanbreken

 Inmiddels is menigeen gewend geraakt niet meer lijfelijk deel te nemen aan de liturgie maar alleen virtueel. Dat is wel zo geriefelijk — zeker wanneer het koud is of regent. Thuis is het gemakkelijk om, wanneer bij voorbeeld de homilie saai is, even wat anders te doen. Een prettig verworven gewenning. Bovendien komt die hinderlijke collecteschaal thuis niet langs. We nemen de tijd eventueel nog wat electronisch over te maken tot instandhouding van de eigen kerk, zo we dat althans niet vergeten in de zich hernemende drukte van het dagelijkse leven.

Zin voor de sacramenten, toch al een noodlijdend bestaan leidend, is door rigoreuse maatregelen verder afgenomen, om van de zin voor het sacrale, het heilige geheel te zwijgen. Het is immers vooral het gemak dat de mens behoort te dienen. De tendens om begrijpelijkheid in de eredienst de voorkeur te geven voor het gegrepen kunnen geraken door het mysterie van het geloof krijgt nu een nieuwe impuls in de virtuele afstandsverplichting.

Wat ligt voor de hand als verdere ontwikkeling inzake het kerkbezoek en de deelneming aan de liturgie? Versneld door corona-regels zullen de kerken leger worden. Versneld door bevordering van virtualiteit zal de kerkelijke armoede toenemen en daarmee het sluiten van kerkgebouwen tot gevolg hebben. De onverschilligen en de randkerkelijken verlaten als eersten het schip van de Kerk. Daarna volgen de aarzelenden, aangemoedigd door de mogelijkheid tot slechts virtuele deelneming aan de heilige geheimen. De meest trouwe kerkgangers zijn de bejaarde gelovigen. Hun wacht weldra de dood in de eeuwige rust.

De dan in onze streken nietig geworden Kerk zal pas in die periode  een nieuw Pinksteren kunnen beleven dank zij het geloof dat in ons leeft en nooit sterft in de hoop die vandaag — het hoogfeest van des Heren Hemelvaart (21 V) — Jesus Mt 28,20) ons voorhoudt: ‘En ziet, Ik ben met u alle dagen tot aan de voleinding van de wereld.’

Onderwijl ontwaakt Rome stilaan verder uit de corona-crisis tot nu toe. Piazza Navona wordt heroverd door stadsgenoten — veelal zo’n zestigtal, moeders en vaders met hun kinderen. Rome is nog vrij van toeristen. Maar nachtelijke rust wordt niet langer ondersteund door stilte. Ramen moeten zoals voorheen weer grotendeels dicht. Want juist in de nacht verdient het klaarblijkelijk voorkeur met elkaar luid te converseren, ofschoon slechts een enkel locaal heropend is en thuis blijven nog steeds gevraagd blijft.